Цареви Кули: рид што се бранел милениуми
Цареви Кули е тврдината на ридот над Струмица — ѕидан комплекс долг 230 метри и широк до 80, со околу 550 метри периметар и пет до седум кули. Народното име Цареви Кули се раширило дури во доцниот 19 и раниот 20 век.
На околу 20 км од нас, приближно 25 минути возење до градската страна, а потоа краток пристап. Тоа е најизразитната историја и најдобрата панорама што може да се добие за половина ден.
Од бакарно време до отомански гарнизон
Ридот се користи без прекин: холценално утврдување во првата половина на петтиот милениум пред нашата ера, потоа бронзено и железно време, па светилиште од 5-4 век пр.н.е. со големи ритуални јами.
Првата сигурна тврдина е доцноантички каструм од крајот на 3 и почетокот на 4 век, склониште за граѓаните од градот подолу. Средновековната тврдина е од времето на Комненовите, доцниот 11 и раниот 12 век, а отомански гарнизон останува во неа во 15 и 16 век.
Што се гледа денес
Централната одбранбена кула, нарекувана Пиргос, работела како командно место со соби, складишта и цистерна за вода. Западниот влез бил најсилно бранет, со три кули и ископан ров.
Истражувања и конзервација се правени во 21 век, па ѕидовите и кулата се читливи — но тоа останува рушевина, не реконструиран замок. Точно таа искреност е дел од вредноста.
Пеш или со кола
Од градската страна тргнуваат обележани пешачки маршрути од рекреативната зона Ловен Дом, меѓу нив и кружна траса покрај изворска вода. Тоа е полудневен план што се спојува со град.
Со кола стигате до градската страна и одите кратко нагоре. За гости кај нас најчестиот ред е: утро град и пазар, попладне тврдина, вечер назад.
Панорама како цел
Од ѕидовите се гледа целата струмичка долина, градот под нозете и гребенот на Беласица нанадвор. Во чист ден сликата оди далеко и објаснува зошто точно тука е стоела тврдина.
За фотографија најдобро е рано наутро или пред зајдисонце, кога светлината е на ниво и долината добива длабочина.
Зошто да посетите
- Ѕидани линии долги 230 м и пет до седум кули
- Централна одбранбена кула со цистерна и складишта
- Холценално утврдување од 5. милениум пр.н.е.
- Обележани патеки од Ловен Дом над Струмица
- Панорама на целата струмичка долина
Добро е да се знае
Како да стигнете
Со кола на околу 20 км од нас, приближно 25 минути до Струмица, потоа краток пристап кон ридот. Пешачките маршрути тргнуваат од Ловен Дом.
Кога да одите
Пролет до доцна есен за патеката и погледот. Во лето одете рано наутро или доцно попладне, зашто на ридот нема сенка.
Чевли и вода
Чврсти чевли и вода; теренот е каменест и стрмен на делови. По дожд повисоките линии се лизгави.
Добро се спојува со
Градска тура во Струмица, црквата на петнаесетте маченици или манастирите — сè во полупречник од половина час.
Често поставувани прашања
Колку е стара тврдината навистина?
Како да стигнам до неа?
Дали е ископана или само рушевина?
Уште за истражување
Престој во хациендата
Направете го тоа последно попладне пред зајдисонце: ѕидовите, долината и светлината се совпаѓаат повеќе отколку што сликите покажуваат.