Покровителите на градот и нивната црква
Секој град има едно име што се повторува во црквите, на празници и во разговорот. За Струмица тоа се петнаесетте тивериополски маченици — свештеници погубени во 361-363 година, во времето на царот Јулијан Отпадникот. Нивната црква стои на источната страна на градот.
Под сегашната градба, завршена во 1974 година, лежи базилика од 5 век со полихромен мозаичен под и гробот на мачениците. Тој контраст — нова купола над стар камен — е причината да влезете, а не само да минете покрај неа.
Кој беа петнаесетте
Тивериопол е римското име на денешна Струмица. Во него, во 361-363 година, биле погубени петнаесет свештеници што одбиле да се откажат од верата; подоцна градот ги прогласил за свои покровители.
Нивниот заеднички портрет со крстови, сочуван во егзонартексот, се вбројува меѓу најстарите фрески во Македонија — од 9-10 век. Стоејќи пред него, помислете колку од европското сликарство е помладо од таа плочка малтер.
Под црквата: мозаик и гроб
Најстарата градба е трикорабна ранохристијанска базилика од 5 век, подигната врз гробовите на мачениците, со полихромен мозаичен под во кој стои крст.
Во наосот лежи засводена гробница долга два метра. Врз базиликата, најверојатно во времето на Јустинијан, била додадена крстокулпна мартиријална градба — уништена во словенско-аварските навалувања кон крајот на 6 и почетокот на 7 век, па обновена во 9-10 век.
Од грамотата на Душан до 1974 година
Храмот се споменува во грамотата на српскиот крал Душан од 1348-1352 година. Во османлискиот период е разурнат; во 1921 година е кренена капела, а при градежни работи во 1972 година се откриени темелите.
Денешната еднокорабна црква со купола е завршена во 1974 година, а дрвениот иконостас е додаден во 1976. Приказната продолжува со понови раце, како и кај повеќето места овде.
Едно утро по Струмица
Во комплексот стои и конак, а градските обележани линии од Ловен дом и Момин Бунар завршуваат точно кај црквата — значи можете да ја додадете на крај од прошетка, наместо како посебна посета.
Логичен план: утро на Цареви Кули, пешки надолу низ градот, црквата, па ручек на плоштадот. Се вклопува во едно утро и ран попладне.
Зошто да посетите
- Гроб и мозаичен под од 5 век под сегашната црква
- Заеднички портрет на мачениците, меѓу најстарите фрески во Македонија
- Спомената во грамотата на Душан од 14 век
- Завршна точка на градските патеки од Ловен дом и Момин Бунар
- На околу 19 км, приближно 25 минути возење од нас
Добро е да се знае
Како да стигнете
Околу 19 км со кола, приближно 25 минути од Габрово до источната страна на Струмица. Исто растојание како до самиот град, само на другиот крај.
Кога да одите
Цела година. Околу празникот на мачениците и во карневалските денови е најживо — а со тоа и најполно.
Добро за комбинирање
Тврдината Цареви Кули, плоштадот Гоце Делчев и оваа црква прават половина ден без повторно возење.
Локален совет
Ако ве интересираат фреските, прашајте за егзонартексот — таму е портретот, и без светло што го пуштаат при посета останува полумрачен.
Често поставувани прашања
Која е најстарата градба на локалитетот?
Дали сегашната црква е стара?
Може ли да се комбинира со тврдината?
Зошто петнаесет маченици се важни за градот?
Уште за истражување
Престој во хациендата
Прашајте нè за половина ден во Струмица — црквата, тврдината и градот се дел од нашите водени градски тури.